Elektronik Atık Nedir?

Kullanım ömrü sona ermiş, ya da arızalanmış veyahut kırılmış ve kullanılamayacak durumda olan tüm elektronik aletlere verilen isimdir. Teknoloji hızlı bir şekilde ilerlediğinden kısa bir sürede elektronik aletler elektronik atık konumuna gelmektedir.

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

Elektronik atıkları 10 kategoriye ayırmak mümkün :

  • Büyük ev eşyaları
  • Küçük ev aletleri
  • Bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları
  • Tüketici ekipmanları
  • Aydınlatma ekipmanları
  • Elektrikli ve elektronik aletler (büyük ve sabit sanayi aletleri hariç olmak üzere)
  • Oyuncaklar, eğlence ve spor ekipmanları
  • Tıbbi cihazlar
  • İzleme ve kontrol aletleri
  • Otomatlar

Hemen hemen tüm elektronik atıkların bünyesinde insan sağlığına zararlı ve geri dönüştürülebilir malzemeler yer almaktadır.

Dünya’da E-atık

Giderek daha fazla insan küresel topluma ve dijital ekonomiye katılmaktadır. Buna paralel olarak, birçok gelişmekte olan ülkede daha yüksek düzeylerde harcanabilir gelir, kentleşme, sanayileşme, artan miktarda elektrikli ve elektronik ekipman yer almaya başlamaktadır. Sonuç olarak bu durum daha fazla miktarda e-atığa yol açmaktadır.

53,6 milyon ton e-atık bilgisayar ve cep telefonu gibi bataryalı veya fişli atılmış ürünler, dünya çapında beş yılda artış göstererek sadece 2019’da 9,2 ton üretilmiştir. Cıva, bromlu alev geciktiriciler (BFR) veya kloroflurokarbonlar (CFC’ler) gibi toksik ve tehlikeli maddeler birçok elektronik ekipmanda bulunmakta ve çevreye zarar vermeyecek şekilde kullanılmazlarsa insan sağlığı ve çevre için ciddi risk oluşturmaktadırlar.

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

Küresel e-atığın 2030 yılına kadar 74 Mt’a ulaşarak, daha yüksek elektrik ve elektronik tüketim oranları, daha kısa yaşam döngüleri ve sınırlı onarım seçenekleriyle desteklenen 2014 rakamının neredeyse iki katına ulaşacağı tahmin edilmektedir.

2019 yılında, e-atıkların yalnızca yüzde 17,4’ünün resmi olarak toplandığı ve geri dönüştürüldüğü belgelenmiştir!

Ulusal bir e-atık politikası, veya yönetmeliğini benimseyen ülke sayısı 2014 ile 2019 arasında 61’den 78’e yükselmiştir. Ancak birçok bölgede düzenleyici gelişmeler yavaştır, uygulama düşüktür ve e-atıkların toplanması, uygun hale getirilmesi konusunda gerekli adımlar alınmamaktadır.

E-Atık Sorunu Nasıl Çözülür?

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

E-atık sorununa çözüm, e-atıkların ne olduğu bilgisinin bir sonucu olarak eğitim ve alışkanlıklardaki değişikliklerle başlamakta ve çoğu insan gazete, şişe ve teneke kutuyu geri dönüştürmek üzere eğitilmektedir. Doğada, elektronik atıklar çaba ile doğru bir şekilde geri dönüştürülebilir.

Bazı belediyelerde e-atığı kabul eden transfer istasyonları bulunmaktadır.  Herhangi bir e-atık işlemcisinin güvenli bir şekilde atılması ve elektronik atıkların güvenli bir şekilde atılması için dokümanter edilmiş prosedürleri takip etmek çok önemlidir.

Atma Bağışla Kampanyası

Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfından (TEGV) ,”Atma Bağışla” projesi ile evde, okulda, iş yerinde günlük hayatta karşılaşılan tüm atıkları en uygun şekilde geri dönüşüm faaliyetlerinin sağlanmasını hedeflerken aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma amaçlarına katkı sağlayarak elektronik atıkların insan sağlığı üstündeki etkilerini minimuma indirmek, ve elde edilen gelir ile çocukların nitelikli eğitime ulaşabilmelerine katkı sağlamak istemektedir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından atık elektrikli ve elektronik eşyalar konusunda yetkilendirilmiş kuruluş olarak görevlendirilen, Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) iş birliğiyle devam eden proje kapsamında bağışlanan elektronik atıklar, PTT geri dönüşüm tesislerine gönderilmekte elde edilen gelir, imkanı kısıtlı çocukların TEGV aracılığıyla nitelikli eğitim alabilmelerine katkı sağlamaktadır.

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

Elektronik atıkların yanı sıra çalışır durumda olan cihazlar ise TEGV tarafından incelendikten sonra alınan onay karşılığında vakıf envanterine kaydedilerek, vakfın Türkiye’nin dört bir yanındaki etkinlik noktalarında kullanılmak üzere muhafaza edilmektedir.

Atma Bağışla” projesi, çocukların eğitimine katkı sağlamanın yanı sıra insan sağlığı üzerinde radyasyondan zehirli kimyasallara kadar olumsuz etkiye sahip maddelerin de tehdit oluşturmasını engellemektedir.

Kampanya paydaşlarından biri de Turkcell’dir ve kendi bayiilerinde elektronik atıkları kabul ederek eğitime destek vermektedir.

Çalışan veya çalışmayan tüm elektronik atıklar paketlenip “902513042” kodu ile PTT şubelerine teslim edilerek ve Turkcell bayiilerine teslim edilerek çocukların TEGV’de nitelikli eğitim desteği almasına katkı sağlanabilmektedir.

Proje hakkında web adresinden detaylı bilgi alabilir, gelişmeleri takip edebilirsiniz.

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

Elektronik Atıklar İle Eğitime Destek Ol
AIESEC Türkiye Blog

Yazar hakkında

Kezban Taş

1999 Sinop doğumlu. Sakarya üniversitesi endüstri mühendisliği öğrencisi. Hayatın anahtarının sevgi olduğuna, hayatın bir insan için ne kadar güzel olduğunun ise düşüncelerinin güzelliğinde saklı olduğuna inanıyor. Yazmayı, okumayı, denizi, hayvanları ve çocukları çok seviyor.